Een opmerkelijke, onverwachte en decennialang ondenkbare situatie is ontstaan aan de vooravond van de Franse verkiezingen. Waar gedurende vrijwel het gehele bestaan van Jean Marie Le Pens Front National deze extreemrechtse partij werd gevreesd en gehaat in de Joodse gemeenschap, is de angst voor haar antisemitisme grotendeels weggesmolten. Ondanks de recente monsteroverwinning van haar opvolger, Rassemblement National (RN), kijken de Franse Joden niet langer met angst en beven naar rechts.
Dat heeft deels te maken met de veel gematigder toon die Le Pens dochter en RN-leidster Marine aanslaat, met name als het om het jodendom gaat. Het meest ‘anti-Joodse’ standpunt waarop Marine Le Pen betrapt kan worden, is dat zij voor een verbod op de rituele slacht is. Maar van het antisemitisme van papa Le Pen, die daar verschillende malen voor werd veroordeeld, is bij zijn dochter geen sprake. Notoire Jodenhaters als komiek Dieudonné M’bala M’bala, uitvinder van de quenelle (een alternatieve Hitlergroet), zijn al jaren niet meer welkom bij het RN, terwijl zij voor de naamsverandering van de partij in 2018 regelmatig vriendschappelijk op de foto gingen met vader Le Pen en zijn antisemitische oude garde.
Jordan Bardella is in naam partijleider van RN. De werkelijke leidster, Marine Le Pen, schoof hem naar voren als kandidaat-premier, mocht RN de verkiezingen winnen. Onlangs refereerde Bardella nog aan de Grand Remplacement in een tv-debat, overigens zonder term te gebruiken. Dit is de Franse naam voor het ook in Nederland omstreden woord ‘omvolking’, een complottheorie met vaak antisemitische ondertoon over de veronderstelde ‘vervanging’ van blanke Europeanen door immigranten. Maar diezelfde Bardella liep in november samen met Le Pen junior mee in een demonstratie tegen antisemitisme, iets wat onder senior ondenkbaar was geweest.
Volksfront
Opvallende afwezigen bij de protesten tegen de Jodenhaat, die ook in Frankrijk sinds de pogrom van 7 oktober geëxplodeerd is: de linkse partijen. Dat tekent de spagaat van de Frans-Joodse gemeenschap. Volgens veel Franse Joden komt het antisemitische gevaar in de politiek allang niet meer van rechts, maar vooral van de extreemlinkse partij La France Insoumise van de populistische leider Jean-Luc Mélenchon. Sinds 7 oktober hengelt LFI steeds openlijker naar de stem van de zes miljoen zielen tellende moslimgemeenschap in Frankrijk, de grootste in Europa.
Daarin gaan Mélenchon en de zijnen ver, heel ver. Hij weigert Hamas een terreurorganisatie te noemen en beweert dat er geen sprake is van antisemitisme in de Franse straten, maar slechts van gerechtvaardigd protest tegen de ‘genocide’ in Gaza. Het bloedbad op 7 oktober omschreef LFI als ‘een gewapend offensief’, ‘een gevolg van het Israëlische geweld’. Het is de retoriek die we kennen uit de VS en de ultralinkse Europese partijen, vooral in landen als Spanje en België. In Nederland maken de SP, de Partij voor de Dieren en in toenemende mate GroenLinks-PvdA zich eraan schuldig.
Werd Mélenchon al voor 7 oktober gezien als een gevaar voor de Franse Joden, sinds 10 juni is dat gevaar veel groter geworden. Dat was de dag waarop een aantal linkse partijen besloot samen op te trekken onder de noemer Nouveau Front Populaire. Die term verwijst naar de jaren dertig, toen linkse partijen in verschillende landen een ‘volksfront’ vormden tegen fascistische partijen. Maar wie zijn anno 2024 de ware fascisten? “De fascisten van de toekomst zullen zich antifascisten noemen,” is een citaat dat vaak (ten onrechte) aan Winston Churchill wordt toegeschreven.
Nazi-jager
Dat maakt het niet minder waar voor Serge Klarsfeld. De Holocaustoverlevende en nazi–jager schokte links Frankrijk vorige week door onomwonden te stellen dat bij een keuze tussen Nouveau Front Populaire en Rassemblement National hij geen seconde zou aarzelen rechts te stemmen. “Als er een anti-Joodse partij en een pro-Joodse partij zijn, kies ik voor de pro-Joodse. Het Rassemblement National steunt Joden en de staat Israël,” vertelde Klarsfeld op de Franse televisie.
Zijn verklaring sloeg in als een bom. Uitgerekend de man die samen met zijn vrouw Beate Klarsfeld ooit de ‘Slager van Lyon’ Klaus Barbie opspoorde, zou liever stemmen op een partij waarvan een mede-oprichter diende in de Franse SS-divisie. En dus niet op een coalitie waarvan de Parti Socialiste deel uitmaakt, de partij van de legendarische Joodse premier Léon Blum – ooit zelf leider van een antifascistisch volksfront. Maar de PS is met 28 van de 577 zetels in de Assemblée National geen schim meer van de partij die zij ooit was en wordt in het Nouveau Front Populaire volledig ondergesneeuwd door Jean-Luc Mélenchon.
Mélenchon weigert Hamas een terreurorganisatie te noemen
Een lid van zijn La France Insoumise werd op verzoek van de Joodse Assemblée-voorzitster Yaël Braun-Pivet de vergaderzaal uitgezet door beveiligers toen hij daar met een Palestijnse vlag zwaaide. De andere aan het volksfront deelnemende partijen zijn de communisten – die bestaan nog in Frankrijk – en een milieupartij à la GroenLinks. Maar het is duidelijk dat Mélenchons openlijk antisemitische LFI de bovenliggende partij is. Daarom kwam het bij veel Franse Joden aan als een mokerslag toen ook Raphael Glucksmann, de Joodse lijsttrekker van de socialisten bij de Europese verkiezingen, zich achter het linkse monsterverbond schaarde.
Bekeerling
Dat was allemaal nog voor de verkrachting van een twaalfjarig Joods meisje door drie tieners in Courbevoie. De politie gaat uit van een antisemitisch motief en ook de advocaat van het slachtoffer windt er geen doekjes om: “Zij is verkracht omdat zij Joods is.” Over de etnische achtergrond van de daders wordt angstvallig gezwegen, hun identiteit wordt geheimgehouden omdat zij minderjarig zijn. Maar van een van hen is uitgelekt dat hij een bekeerling tot de islam is. Frankrijk kampt sinds het begin van deze eeuw met bloedig antisemitisch geweld, waarbij de daders vrijwel zonder uitzondering moslimimmigranten zijn. De moorden op de gepensioneerde arts Sarah Halimi in 2017 en de 85-jarige Mireille Knoll een jaar later staan de Joodse gemeenschap nog vers op het netvlies.
De groepsverkrachting in Courbevoie, een keurige banlieue van Parijs, zal mogelijk electorale consequenties hebben ver buiten de kehila van de Franse hoofdstad. Net als de door Mélenchon geleide anti-Israëldemonstraties. Hun contrast met de positie van het Rassemblement National, dat te vuur en te zwaard het Israëlische recht op zelfverdediging tegen de terroristen van Hamas verdedigt, zou niet groter kunnen zijn. Toch blijft het voor veel Franse Joden moeilijk te kiezen voor een partij die is gesticht door Jean-Marie Le Pen, veroordeeld omdat hij ooit de Shoa ‘een detail’ in de geschiedenis noemde. Ook al is Le Pen senior inmiddels 96 en door de rechter onder voogdij van zijn dochters gesteld.
Tussen hamer en aanbeeld
De eerste ronde van de verkiezingen vindt plaats op 30 juni. Franse Joden die de stap naar rechts niet willen maken maar zich unheimlich voelen bij het volksfront, kunnen nog kiezen voor het Ensemble van president Emmanuel Macron. Het was zijn enorme nederlaag bij de Europese verkiezingen die de aanleiding was voor deze ad-hocstembusgang. Bij Macron kan geen greintje antisemitisme geconstateerd worden, zijn in januari benoemde premier Gabriel Attal is Joods. En al is Macrons steun voor Israël niet zo robuust als veel Franse Joden dat zouden willen zien, Ensemble is het alternatief tussen de linkse en rechtse extremen.
Rassemblement National verdedigt te vuur en te zwaard het Israëlische recht op zelfverdediging
Maar de kans is groot dat Macrons partij de tweede stembusronde op 7 juli niet haalt. Dan gaat de strijd in de meeste van de 577 kiesdistricten tussen La France Insoumise en het Rassemblement National. Joodse kiezers zitten in dat geval entre l’enclume et le marteau, tussen hamer en aanbeeld. De kans bestaat dat de meesten voor rechts kiezen, simpelweg omdat het grotere gevaar nu van links komt. De filosoof Alain Finkielkraut verwoordde eerder deze maand in het tijdschrift Le Point de politieke en morele spagaat waarin veel Franse Joden zich bevinden: “Ik had nooit gedacht dat ik op een dag op het Rassemblement National zou stemmen om het antisemitisme tegen te houden. Ik ben nog niet zover, maar wellicht zal ik er vroeg of laat toe gedwongen worden omdat er geen alternatief is. Dat zou een nachtmerrie zijn. De huidige situatie is hartverscheurend voor de Franse Joden.”
