Masoud Pezeshkian heeft de verkiezingen voor het presidentschap van de Islamitische Republiek gewonnen. Dit dankzij een iets hogere opkomst in de tweede en beslissende ronde, al lag die met 49,8 procent nog steeds erg laag. In de eerste ronde op 28 juni had Pezeshkian weliswaar de meeste kiezers achter zich, maar vergaarden de fundamentalistische kandidaten gezamenlijk meer stemmen. Omdat geen kandidaat toen de helft van de stemmen kreeg, was een tweede ronde nodig. In de eerste lag de opkomst onder 40 procent, de laagste in de Iraanse geschiedenis.
Van vrije verkiezingen was overigens geen sprake. Een ultraconservatief college van islamitische juristen had de meerderheid van de kandidaat al in de aanloop naar de verkiezingen afgekeurd. Zo mochten er geen vrouwen meedoen evenmin als kandidaten die geen sjiitische moslims waren. Pezeshkian wordt door sommigen als ‘hervormer’ of ‘gematigd beschouwd, maar die term is nogal relatief in de Islamitische Republiek.
Er worden weinig veranderingen van Pezeshkian verwacht
Zo had de winnaar van de verkiezingen weliswaar kritiek op het barbaarse optreden van het regime tegen vrouwen die de verplichte hoofddoek niet willen dragen – zij worden slachtoffer van arrestatie, mishandeling, marteling, verkrachting, lange celstraffen en zelfs moord – maar durfde hij niet die verplichting zelf te bekritiseren. Ook toonde Pezeshkian zich een vriend van het Iraanse Revolutionaire Gardekorps (IRGC), dat de vrede en veiligheid in vrijwel het gehele Midden-Oosten ondermijnt en door de Amerikaanse regering tot terreurorganisatie is verklaard. Ook de Duitse en de nieuwe Britse regering lijken tot die stap over te willen gaan.
Pezeshkian heeft gezegd met alle landen op aarde vriendschappelijke relaties te willen aanknopen, ‘behalve met Israël’. Er worden dan ook weinig veranderingen onder zijn presidentschap verwacht, een van de redenen waarom de opkomst zo laag was. Sowieso is de president in de Iraanse theocratie ondergeschikt aan de ‘Hoogste Leider’, de 85-jarige fundamentalistische (en antisemitische) ayatollah Ali Khamenei. Uiteindelijk won Pezeshkian van zijn ultraconservatieve tegenstander Saeed Jalili met 16,3 tegen 13,5 miljoen stemmen.
