Een paar weken geleden sprak ik op een panelavond van Crescas over, en met, Joodse vrouwen in de media. Van tevoren voelde ik me zenuwachtig, want hoewel de avond al ver voor 7 oktober was gepland, wist ik dat het onvermijdelijk ook over Dat Land zou gaan. Eerder had ik mij voorgenomen er niet meer over te praten met mensen die ik niet heel goed ken, om redenen die ik in vorige columns heb beschreven. Al vanaf eind december kijk ik niet langer op Instagram, waar ik regelmatig de vraag van vage niet-Joodse kennissen krijg wat ik er nou allemaal van vind en waarom ik ‘mij niet uitspreek’. Bovendien heeft het algoritme van Instagram mij in de smiezen: zelfs als ik het niet opzoek, krijg ik via diezelfde vage kennissen de gruwelijkste beelden voorgeschoteld.
De lange stroom halve waarheden, revisionisme en onbeleefde aannames in privéberichten begon me somber te maken. In de onlinewereld lijkt iedereen geobsedeerd door Het Conflict en beide kanten zwemmen dieper een propagandafuik in. Want aan de andere kant bevindt zich de eindeloze stroom berichten over de gijzelaars, van kennissen in Israël die uitsluitend de lege stoelen met foto’s delen of afbeeldingen van hun peuters met wapperende blauw-witte vlaggetjes. De extremen aan beide kanten hebben het Amerikaanse credo ‘You’re either with us or against us’, gemunt door president Bush na ‘9/11’, volledig te hebben geïnternaliseerd.
Troostrijk
Toen de panelavond begon, deed mijn jewdar zijn werk en kon ik opgelucht ademhalen: de zaal zat vol met uitsluitend Joden, en op het podium zaten we met vijf Joodse vrouwen. Er vonden scherpe discussies plaats, er werden kritische vragen gesteld. Iedereen worstelde op haar eigen manier met de manier waarop we – voor zover er sprake is van een ‘we’ – willen en moeten omgaan met de situatie. Na afloop sprak ik bezoekers die veel hadden herkend in wat ik zei en zich gesteund voelden. Juist de twijfel en het wikken en wegen hadden ze als troostrijk ervaren.
Er wordt vaak over Joden gesproken alsof het één opgedroogde Dode Zeerol betreft met één in kleitablet gebeitelde mening, maar niets is minder waar: al die verschillende meningen passen prima in één ruimte, en alle dubbele gevoelens en soms pijnlijke conclusies passen prima naast elkaar in mijn hoofd.
Er wordt vaak over Joden gesproken alsof het één opgedroogde Dode Zeerol betreft met één in kleitablet gebeitelde mening
Deze rommelige en juist daardoor waarachtige werkelijkheid is niet terug te vinden op de sociale media, als gevolg van twee zaken. Ten eerste de onwil van de technologiereuzen, die geld verdienen aan onze onverdeelde aandacht, woede en dat lekkere gevoel de waarheid in pacht te hebben. Ten tweede spreken twijfelaars zich online amper uit over gepolariseerde onderwerpen, Ikzelf incluis.
In onze echte gesprekken zeggen mijn vrienden en ik dat we geen watermeloensticker meer kunnen zien, terwijl we allemaal ook pro-Palestijns zijn. Dat we moeten denken aan een column van Arnon Grunberg waarin hij schrijft dat de tijdelijke activisten hun activisme als accessoire dragen.
Vluchtelingen
Dat we onszelf niet zionistisch achten, maar ons toch zorgen maken zodra de basis van het bestaansrecht van Israël in twijfel wordt getrokken door revisionisme dat uit een zeer ongure propagandakoker komt. Dat we het onophoudelijk bombarderen van een stukje land waar minstens 40 procent van de bevolking onder de achttien jaar is onmenselijk vinden, terwijl we tegelijkertijd precies weten wie blijven beweren dat Hamas vrijheidsstrijders zijn en wie de verkrachtingen en martelingen op 7 oktober in twijfel trekken, ondanks het overweldigende bewijs.
Dat we ons afvragen waarom niet vaker wordt benadrukt dat de Joden die zich na de Holocaust in Israël vestigden, vluchtelingen waren die niets meer hadden. Dat zij asielzoekers waren in een land waar van oorsprong altijd al Joden woonden. Dat dit losstaat van de groeiende invloed van rechts-religieuze groeperingen met alle gevolgen van dien.
We bespreken dat we iets willen doen, twijfelen over de te grimmige demonstraties, maar we vinden ook dat urgentie belangrijker is dan mitsen en maren. We willen de walgelijke predicaten ‘zelfhatende Jood’ en ‘zionisten-hoer’ niet meer horen. We zijn het erover eens dat als Israël de enige democratie in het Midden-Oosten wil zijn, het zich aan het internationaal recht moet onderwerpen.
We … ik wil voorkomen dat er nog een kind onder het puin eindigt. Dat maakt mij niet against us, maar with us, namelijk met ons: mensen.
