Wie wij zijn 

Mijn emoties volgden elkaar zondag in rap tempo op. Er was angst: zou de vrijlating niet op het laatste moment worden afgeblazen? Waarom werd zo lang met de overdracht gewacht? Toen volgde afgrijzen: wat maakten Hamasterroristen en hun goed doorvoede aanhang, door velen in het Westen gezien als ‘slachtoffers van genocide’, een vernederend spektakel van de vrijlating van drie jonge, onschuldige vrouwen. Daarna de enorme blijdschap toen hun familieleden Doron, Emily en Romi na vijftien maanden hel in de armen konden sluiten. En kort daarop opnieuw angst: komen de andere gijzelaars nog wel vrij?

Intussen werkten wij aan deze speciale editie in opmars naar de nationale herdenking van de bevrijding van Auschwitz, dat gruwelijke symbool van de Shoa. Niet alleen omdat het kamp tachtig jaar geleden bevrijd werd, maar ook omdat de gedenkdag komende zondag de laatste zal zijn onder voorzitterschap van Jacques Grishaver. De Holocaust is een collectief trauma dat tot op de dag van vandaag na-ijlt en waarmee niets te vergelijken valt, hoezeer sommige Paligroupies zoals de ooit gerespecteerde ‘Gazacaust’-viroloog Marc van Ranst ons dat ook willen doen geloven. Dus vooraf een waarschuwing: dit is geen vrolijke editie. 

Een vaak gehoord idee is dat Joden werden vermoord om wie zij waren. Advocate Carry Knoops wees mij er kortgeleden op dat dat eigenlijk een verkeerde uitdrukking zou kunnen zijn. Ging het er niet eerder om wat zij waren – namelijk Joods, Sinti of Roma – dan om wie zij waren? Is het niet zo dat je zelf creëert wie je bent, terwijl wat je bent bij je geboorte al wordt meegegeven? Wellicht is het een semantische kwestie, maar het is iets om onze gedachten over te laten gaan. 

Gedachten over de oorlog, ze laten ons niet los. Ook Theodor Holman niet, die deze week zo’n gedachte voor het eerst in het NIW publiceert – verwoord zoals alleen hij het kan.

En op die gedachten volgt onmiddellijk de vraag: wat maakt ons tot wie wij zijn? In onze identiteit vervlechten persoonlijke kenmerken zich met geopolitieke gebeurtenissen, die buiten onszelf staan. Als piketpaaltjes die ons in een bepaalde richting sturen. De komende dagen zullen opnieuw in het licht staan van de gebeurtenissen van toen. Wat we daarmee doen, hangt af van wie wij zijn.